“Thanh minh trong tiết tháng Ba, lễ là Tảo mộ, hội là Đạp Thanh” – những câu thơ quen thuộc trong Truyện Kiều của đại thi hào Nguyễn Du đã gợi nhắc về một ngày lễ quan trọng trong văn hóa Việt Nam. Bắt nguồn từ Trung Quốc, Tiết Thanh minh đã dần hòa nhập và trở thành một phần không thể thiếu trong đời sống tinh thần của người Việt, gắn liền với đạo hiếu và bổn phận làm con. Vậy, Tiết Thanh minh năm 2020 rơi vào ngày nào và mang ý nghĩa gì? Hãy cùng khám phá chi tiết trong bài viết này.
1. Tiết Thanh Minh 2020: Ngày Dương Lịch và Âm Lịch
Việc gìn giữ và phát huy những phong tục truyền thống của cha ông luôn là điều được nhiều người Việt coi trọng. Chính vì vậy, câu hỏi “Thanh minh năm 2020 là ngày nào?” luôn là thắc mắc của nhiều người khi bước sang năm mới. Thực tế, Tiết Thanh minh không có một ngày cố định trong lịch âm hay dương hàng năm, điều này khiến việc xác định thời gian trở nên khó khăn hơn.
Theo cách tính của lịch âm, Tiết Thanh minh thường bắt đầu vào khoảng ngày 4 hoặc 5 tháng 4 dương lịch, ngay sau tiết Xuân Phân và kết thúc vào khoảng ngày 20 hoặc 21 tháng 4 dương lịch hàng năm. Dựa trên cách tính chi tiết, Tiết Thanh minh năm 2020 rơi vào thứ Bảy, ngày 4 tháng 4 dương lịch (tức ngày 12 tháng 3 âm lịch). Hiện nay, các loại lịch đều ghi rõ ngày này để người dùng dễ dàng theo dõi và chuẩn bị.
2. Nguồn Gốc và Ý Nghĩa Sâu Sắc Của Tiết Thanh Minh
Để hiểu rõ hơn về ý nghĩa của Tiết Thanh minh, chúng ta cần ngược dòng lịch sử về nguồn gốc của phong tục này.
2.1. Nguồn Gốc Lịch Sử
Tiết Thanh minh có nguồn gốc từ Trung Quốc, bắt đầu từ thời Xuân Thu. Truyền thuyết kể rằng, vua nước Tấn là Tấn Văn Công khi còn phải lưu vong đã có một vị hiền sĩ tên là Giới Tử Thôi theo phò tá. Trong một lần thiếu thốn lương thực, Giới Tử Thôi đã cắt một phần thịt đùi của mình để nấu dâng vua, thể hiện lòng trung nghĩa và sự hy sinh cao cả. Vua Tấn Văn Công cảm kích vô cùng và luôn ghi nhớ ân tình này.
Sau khi giành lại được ngôi báu, Tấn Văn Công đã ban thưởng hậu hĩnh cho những người có công, nhưng lại vô tình quên mất công lao của Giới Tử Thôi. Ông không oán giận mà lui về núi Điền Sơn ở ẩn cùng mẹ. Vua Tấn sau đó mới nhớ ra và cho người đi tìm, nhưng Giới Tử Thôi vẫn nhất quyết không ra. Tấn Văn Công vì muốn thúc ép ông xuất hiện đã hạ lệnh đốt rừng, không ngờ Giới Tử Thôi cùng mẹ đã chọn cách quyên sinh trong biển lửa. Vua Tấn vô cùng hối hận, lập miếu thờ và ra lệnh dân gian kiêng lửa trong ba ngày, chỉ ăn đồ nguội để tưởng nhớ. Ngày này sau đó được gọi là Tết Hàn Thực, gắn liền với Tiết Thanh minh.
Đến thời nhà Lý, Tết Hàn thực du nhập vào Việt Nam và dần mang những nét biến đổi. Người Việt không kiêng lửa mà vẫn nấu nướng bình thường. Ý nghĩa của ngày lễ cũng chuyển dần sang việc tưởng nhớ công lao sinh thành, dưỡng dục của ông bà, tổ tiên. Đặc trưng của ngày này là món bánh trôi, bánh chay – những món ăn nguội dâng lên tổ tiên. Tiết Thanh minh, hay Tết Hàn thực, trở thành một nét văn hóa giàu tính nhân văn, là dịp giỗ tổ chung của nhiều dòng họ, gắn liền với tục tảo mộ đầu năm.
2.2. Ý Nghĩa Của Tiết Thanh Minh
Mặc dù không phải là một trong những ngày lễ Tết lớn nhất trong năm, Tiết Thanh minh lại mang trong mình ý nghĩa văn hóa sâu sắc, gắn liền với đạo lý “uống nước nhớ nguồn” của người Việt. Đây là dịp để con cháu thể hiện lòng biết ơn, sự tưởng nhớ đối với công lao to lớn của tổ phụ, những người đi trước. Các hoạt động báo hiếu, đền đáp phần nào ơn sinh thành, tạo dựng được tổ chức trang trọng. Tiết Thanh minh nhắc nhở mỗi người hướng về cội nguồn, trân trọng giá trị của gia đình và tổ tiên. Chính ý nghĩa tốt đẹp này khiến Tiết Thanh minh năm 2020 được nhiều người coi trọng và gìn giữ.
3. Hoạt Động Trong Tiết Thanh Minh 2020
Tiết Thanh minh, với những biến đổi phù hợp với văn hóa Việt Nam, là dịp để con cháu thể hiện lòng thành kính và hướng về tổ tiên. Các hoạt động trong dịp lễ này rất phong phú và mang đậm tính gia đình.
Vào ngày 3/3 âm lịch hàng năm, mọi người thường cố gắng trở về quê hương để thực hiện nghi thức tảo mộ đầu năm. Tại phần mộ của người thân, con cháu sẽ dọn dẹp sạch sẽ, vun đắp đất đai, nhổ cỏ và thắp nén hương thơm bày tỏ lòng thành kính. Chuẩn bị cho lễ cúng mộ thường bao gồm các vật phẩm như tam sinh, giấy ngũ sắc, nhang, đèn, vàng mã, quần áo giấy, bánh trái, rượu, xôi, thịt,… Ngày nay, thủ tục cúng lễ có thể được tối giản tùy theo tập tục của từng địa phương và gia đình.
Sau khi hoàn tất các hoạt động tảo mộ, con cháu thường quây quần bên nhau để chuẩn bị và thưởng thức mâm cỗ cúng. Đây cũng là dịp để các thành viên trong gia đình sum họp, trò chuyện, chia sẻ và thắt chặt thêm tình cảm gắn bó.
4. Những Điều Cần Lưu Ý Trong Tiết Thanh Minh
Bên cạnh việc chuẩn bị cho các nghi lễ, có một số điều kiêng kỵ và lưu ý quan trọng mà bạn cần ghi nhớ trong Tiết Thanh minh để thể hiện sự tôn trọng và tránh phạm phải những điều không hay.
- Tránh nơi heo hút, vắng vẻ: Không nên đi cúng ở những nơi quá hoang vắng vì quan niệm đây là nơi có nhiều âm khí, không tốt cho sức khỏe.
- Giữ gìn cảnh quan: Tuyệt đối không được phá hoại cảnh quan xung quanh khu vực mộ phần.
- Thái độ tôn trọng: Khi đi tảo mộ, cần đi đứng nhẹ nhàng, không xô đẩy, không giẫm đạp lên mộ người khác. Không được phá hoại hoặc tự ý lấy đồ cúng trên mộ.
- Đối tượng nhạy cảm: Phụ nữ đang trong kỳ kinh nguyệt, người có thai, hoặc người đang ốm yếu không nên đi tảo mộ.
- Tránh cười đùa, chụp ảnh: Tuyệt đối không được cười nói quá to, đùa giỡn hoặc chụp ảnh trước những ngôi mộ.
- Xua đuổi tà khí: Sau khi đi tảo mộ về nhà, nên đốt giấy tiền vàng bạc và hơ qua lại để loại bỏ những “vía xấu”, “ám muội” có thể đi theo.
Hy vọng những thông tin chi tiết về Tiết Thanh minh năm 2020, từ nguồn gốc, ý nghĩa đến những việc cần làm và những điều cần lưu ý sẽ giúp bạn chuẩn bị tốt nhất cho dịp lễ quan trọng này.
Liên kết liên quan:
